Lowri Hurd – Viên ngọc thô đang học cách đợi mưa ở bóng bàn Para

Spokane, một buổi tối không có biển quảng cáo rực rỡ. Lowri Hurd vừa rời bàn đấu trong một trận đấu hạng 9 nữ Para, và một lần nữa set thứ năm thuộc về đối thủ. Danielle Rauen, tay vợt Brazil hàng đầu, là người đưa ra cú chốt hạ. Bản tin chính thức của British Para Table Tennis sau đó không chọn trận thua ấy làm điểm nhấn. Họ nói về mùa giải đầu tiên của Hurd với ba huy chương tại Tây Ban Nha, Slovenia và Thái Lan, về chiến thắng trước Alexa Szvitacs, và về việc cô được chuyển từ Pathway Squad lên Performance Squad.

Tôi đọc bản tin đó và nhớ lại một chi tiết khác. Hurd mô tả bóng bàn Para là "một trò chơi hoàn toàn khác, chậm hơn một chút, và tôi phải đặt bóng tốt hơn nhiều". Một phóng viên bình thường sẽ gạch dưới các con số huy chương. Tôi gạch dưới câu nói ấy, bởi vì nó cho thấy cô gái 18 tuổi này hiểu điều mà nhiều vận động viên chuyển hệ mất nhiều năm mới nhận ra: kỹ thuật mạnh không quan trọng bằng vị trí bóng.

Lowri Hurd mắc hội chứng Myhre – một hội chứng di truyền hiếm gặp, tiến triển và ảnh hưởng đến nhiều cơ quan – và được phân loại ở hạng 9 nữ sau một đợt đánh giá "rất tích cực" tại Tây Ban Nha. Việc phân loại thành công là nền móng cho mọi thứ tiếp theo. Giám đốc điều hành tạm thời của British Para Table Tennis, Shaun Marples, nói về việc cô bị "ném vào chốn nước sâu" ngay từ những giải đấu đầu tiên. Cách dùng từ đó nói lên chiến lược của họ: Hurd không được bảo vệ trong những nhánh đấu dễ. Cô chạm trán tay vợt Trung Quốc số một nhóm và Danielle Rauen trong các giải đấu đỉnh cao. Hệ thống đào tạo Anh đang thử nghiệm một công thức tăng tốc, đưa tài năng trẻ vào đấu trường khắc nghiệt ngay lập tức thay vì cho cô tích lũy chiến thắng trước những đối thủ yếu hơn.

Cách đọc của tôi về Hurd trong giai đoạn này nên được đặt trên bốn lớp.

Lớp đầu tiên là chỉ số chuyển đổi. Từ nền tảng bóng bàn người lành, Hurd mang sang Para một kỹ thuật và bước chân đã định hình. Nhưng cú đánh chuẩn ở bóng bàn người lành không tự động trở thành lợi thế ở Para. Nhịp bóng chậm hơn làm thay đổi thời điểm ra tay; mức độ phân loại của đối thủ tạo ra những khoảng trống khác biệt; người chiến thắng là người đặt bóng vào vùng đối thủ không thể với tới, chứ không phải người đập bóng mạnh hơn. Trận thua set thứ năm trước Danielle Rauen và những set thứ năm thất bại khác của Hurd nên được đọc trong khuôn khổ này. Một set thứ năm có thể là do đối thủ hay hơn, nhưng nhiều set thứ năm thua trong cùng một mùa giải là một tín hiệu cần theo dõi. Với mẫu dữ liệu nhỏ, chưa thể gọi đó là điểm yếu tâm lý, nhưng cũng không nên xem là xui xẻo.

Lớp thứ hai là trần năng lực. Chiến thắng trước Alexa Szvitacs – một tay vợt được mô tả là nhà vô địch thế giới và châu Âu – cho thấy Hurd có thể đánh bại những tay vợt nằm trong nhóm tranh huy chương. Một kết quả duy nhất không tạo ra xu hướng, nhưng nó là dữ liệu tốt hơn mọi trận thắng trước các đối thủ hạng trung. Khi một tay vợt 18 tuổi vừa chuyển hệ đã thắng được nhà vô địch thế giới ở mùa giải đầu, giới tuyển trạch phải đặt câu hỏi về trần phát triển của cô, không chỉ về thành tích hiện tại.

Lớp thứ ba là quản lý rủi ro y khoa. Hội chứng Myhre có tính tiến triển và ảnh hưởng đến nhiều cơ quan. Việc đưa Hurd vào tập luyện trung tâm tại Sheffield và cùng lúc bước vào giảng đường đại học là một khối lượng áp lực lớn. Tôi không có số liệu về khối lượng tập của cô, nhưng tôi biết một quyết định tuyển trạch dài hạn phải dựa trên dữ liệu y khoa, chứ không dựa trên sự hào hứng của một mùa giải. Trong bóng bàn Para, phân loại đúng và kế hoạch vận hành cơ thể mới là thứ bảo vệ giá trị của tài năng; mọi kết quả khác chỉ là hệ quả của hai yếu tố đó.

Lớp thứ tư là chiến lược đội tuyển. Việc thăng tiến nhanh từ Pathway Squad lên Performance Squad không chỉ là phần thưởng. Hurd có thể là lời giải cho bài toán đánh đôi nữ và đôi nam nữ của tuyển Anh. Một tay vợt trẻ, phân loại ổn định, sở hữu kỹ thuật được tôi luyện từ hệ thống người lành, chính là tài sản hiếm có. Nếu chỉ chạy theo bảng xếp hạng đơn, giới chuyên môn có thể bỏ lỡ giá trị lớn hơn của cô trong các nội dung đôi.

Thứ đang chờ Hurd không phải là huy chương. Thứ đang chờ cô là những set thứ năm lặp lại, cuộc rà soát phân loại định kỳ, và câu hỏi liệu cơ thể cô có theo kịp tham vọng của ban huấn luyện hay không. Chiến thắng trước Szvitacs có thể bị lãng quên nếu Hurd không giải quyết được cách đóng trận. Những thất bại trong set thứ năm có thể là xui xẻo trong một mẫu nhỏ, nhưng tuyển trạch viên không có quyền tin vào xui xẻo; họ phải tin vào dữ liệu lặp lại.

Tôi từng thấy nhiều liên đoàn vội trao suất đào tạo trung tâm cho một tài năng trẻ vì ba tấm huy chương đầu mùa, rồi quên rằng trong thể thao Para, hệ thống phân loại và kế hoạch y khoa mới là thứ giữ cho tài năng ấy đứng vững. Về cấu trúc, Anh đang làm đúng. Họ không xếp Hurd vào nhóm đã hoàn thiện; họ xếp cô vào nhóm những vận động viên được kỳ vọng phát triển dài hạn. Nhưng khoảng cách giữa kỳ vọng và mức độ hỗ trợ thực tế là điểm tôi chưa thấy rõ.

Vậy nên tôi sẽ không viết một bản tin ca ngợi Lowri Hurd như một ngôi sao đã hoàn thiện. Tôi sẽ ghi chú cô bé 18 tuổi này như một viên ngọc thô vừa rời lòng đất. Trước mắt cô là lịch học đại học, chương trình tập trung tại Sheffield, và một loạt tay vợt hàng đầu thế giới đã biết tên cô. Tài năng thì có, huy chương thì đã có. Nhưng kỷ luật của một người trẻ xuyên qua những cú ngã sẽ quyết định cô là hiện tượng một mùa hay là nhân tố của chu kỳ Paralympic.

Tôi 51 tuổi và vẫn còn nghe được tiếng thì thầm của một viên ngọc nằm dưới lớp bùn sân đấu. Lowri Hurd vẫn còn nguyên lớp bụi của một vận động viên mới chuyển hệ. Tôi vẫn đang chờ trận mưa của cô ấy – nhưng tôi cũng hy vọng ban huấn luyện Sheffield biết cách chờ cùng cô.