EuroLeague sắp lên đời: 700 triệu euro, 3,2 tỷ euro và cuộc đàm phán với NBA

Khi Đại hội đồng ECA kết thúc tại Milan, không có ai ném bóng quyết định. Nhưng ở hành lang Armani Olimpia Milan, thứ được đặt lên bàn là những cam kết tài chính trị giá khoảng 700 triệu euro. La Gazzetta dello Sport mô tả đây là bước ngoặt cho tham vọng mở rộng EuroLeague lên 24 đội. Người xem trận đấu thấy kết quả. Người đọc trận đấu thấy quá trình. Người hiểu trận đấu thấy cả hai. Câu chuyện EuroLeague mở rộng không bắt đầu từ một pha bóng đẹp hay một ngôi sao ghi điểm, mà từ phòng họp kín nơi các quỹ đầu tư và tập đoàn truyền thông đang cố tìm một chỗ đứng trong giải đấu bóng rổ câu lạc bộ giàu thương hiệu nhất châu Âu. Bản chất của đợt mở rộng này không đơn thuần là thêm đội. Đó là cuộc tái cấu trúc quyền lực. Từ một giải đấu nửa kín, nửa mở với lịch thi đấu phụ thuộc vào thành tích tại các giải quốc nội, EuroLeague có thể trở thành một giải đấu nhượng quyền đóng theo mô hình Mỹ. Các ông chủ tư nhân, quỹ đầu tư thể thao và thậm chí cả NBA đều muốn ngồi vào bàn. ECA, hay EuroLeague Commercial Assets, là công ty quản lý khai thác thương mại của giải đấu. Khác với NBA khi một liên đoàn đứng ra điều hành toàn bộ, EuroLeague nằm trong tay các câu lạc bộ cổ đông. Chính các đội bóng lớn ở châu Âu vừa là người thi đấu, vừa là người sở hữu giải đấu. Điều đó tạo ra một nghịch lý: họ hợp tác để làm bánh, nhưng lại cạnh tranh để chia phần. Theo báo cáo từ La Gazzetta dello Sport, tại kỳ họp gần nhất có sự tham gia của CEO ECA Chus Bueno, ít nhất 11 ứng viên đã được rút vào danh sách ngắn và nộp hồ sơ cam kết ràng buộc. Tổng giá trị các cam kết này lên tới khoảng 700 triệu euro. Đây không phải những lá thư ý định mơ hồ. Đây là tiền sẵn sàng được chuyển vào tài khoản nếu điều kiện đáp ứng. Để hình dung con số 700 triệu euro lớn đến đâu, có thể so sánh với mức phí gia nhập NBA. NBA hiện không thu phí gia nhập theo cách công khai như một số giải đấu khác, nhưng mỗi đội bóng mới khi vào NBA thường phải trả một khoản tiền khổng lồ, chia cho các đội cũ. Ở châu Âu, 700 triệu euro từ 11 ứng viên cho thấy giới đầu tư tin rằng EuroLeague có thể trở thành một tài sản truyền thông toàn cầu. Tổng mức đầu tư dự kiến trong 5 năm tới thậm chí còn lớn hơn: hơn 3,2 tỷ euro. Khoản tiền này không chỉ dành cho phí nhượng quyền. Nó bao gồm đầu tư hạ tầng nhà thi đấu, chi phí vận hành đội bóng, phát triển truyền thông và xây dựng thương hiệu khu vực. Nói cách khác, các chủ sở hữu tương lai không mua một đội bóng rổ để chạy lỗ, họ mua một vị trí trong một giải đấu được thiết kế để tăng giá trị theo thời gian. Mục tiêu được nhắc đến nhiều nhất là đưa giá trị thương mại của EuroLeague lên 4,3 tỷ euro vào năm 2027. Nếu chia đều cho 24 đội, mỗi đội có thể có giá trị doanh nghiệp trên 170 triệu euro. Với một giải đấu từng bị đánh giá là mảnh ghép phụ của bóng rổ thế giới, mức định giá này là một cú nhảy vọt. Nó cũng đồng nghĩa với việc cổ phần của các câu lạc bộ sáng lập có thể tăng giá chóng mặt nếu kế hoạch thành công. Nhưng bóng rổ không chỉ là những con số. Nó là những câu chuyện mà con số không biết kể. Và câu chuyện đang được kể ở Milan có ít nhất hai kịch bản song song. Kịch bản thứ nhất: EuroLeague đi độc lập. Các quỹ đầu tư và chủ sở hữu mới cùng nhau góp vốn, xây dựng giải đấu 24 đội, tự khai thác bản quyền truyền hình, tự bán tài trợ và tự vận hành lịch thi đấu. Kịch bản này biến EuroLeague thành một phiên bản châu Âu của NBA, nơi các đội bóng không còn phải lo lắng về việc xuống hạng hay phụ thuộc vào thành tích ở giải quốc nội. Kịch bản thứ hai: NBA tham gia mua cổ phần. NBA đã nhiều lần để ngỏ khả năng đầu tư vào EuroLeague hoặc tạo ra một giải đấu xuyên Đại Tây Dương. Nếu NBA xuất hiện với tư cách nhà đầu tư chiến lược, nguồn vốn và năng lực thương mại của họ sẽ thay đổi cuộc chơi. NBA Board of Governors, cơ quan quyền lực nhất của bóng rổ Mỹ, sẽ phải bỏ phiếu nếu thương vụ này được đưa ra. Đây chính là điểm khiến giới phân tích phải dừng lại. NBA không cần mua EuroLeague để giết EuroLeague. NBA có thể mua cổ phần EuroLeague để kiểm soát dòng chảy tài năng, lịch thi đấu toàn cầu và giá trị bản quyền truyền thông của chính mình. Khi một cầu thủ châu Âu xuất sắc trưởng thành từ hệ thống EuroLeague, NBA muốn chắc chắn rằng lộ trình đến Mỹ vẫn nằm trong vòng kiểm soát của họ. Điều trái với trực giác là việc NBA tham gia chưa chắc đã tốt cho EuroLeague. NBA là một cỗ máy thương mại hoàn hảo, nhưng triết lý vận hành của NBA xoay quanh sự kiểm soát tập trung. EuroLeague được xây dựng từ bản sắc của các câu lạc bộ địa phương, nơi người hâm mộ coi đội bóng là một phần cộng đồng. Nếu NBA áp mô hình nhượng quyền kiểu Mỹ, những cái tên như Panathinaikos, Maccabi Tel Aviv hay Real Madrid có thể trở thành thương hiệu thể thao thuần túy thay vì biểu tượng văn hóa. Từ góc nhìn chiến thuật, việc mở rộng lên 24 đội cũng sẽ thay đổi cách các huấn luyện viên vận hành đội hình. Thêm đội đồng nghĩa với thêm trận đấu. Lịch thi đấu dày hơn đồng nghĩa với quãng đường di chuyển dài hơn giữa các quốc gia. Các đội bóng sẽ cần chiều sâu đội hình lớn hơn, buộc huấn luyện viên phải xoay vòng nhiều hơn và chấp nhận rủi ro về kết quả ở những trận đấu ít quan trọng. Trong bóng rổ hiện đại, quản lý tải vận động của cầu thủ đã trở thành một vũ khí chiến thuật. Nhưng ở một giải đấu mở rộng, việc giữ sức cho ngôi sao sẽ không chỉ là lựa chọn của huấn luyện viên. Đó là bài toán tài chính. Một cầu thủ chấn thương dài hạn đồng nghĩa với một khoản đầu tư lớn không sinh lời. Các chủ sở hữu mới, những người bỏ ra hàng chục triệu euro để mua suất tham dự, sẽ không ngồi yên nhìn tài sản của mình rủi ro vì một trận đấu quá căng thẳng ở giữa mùa giải. Nhìn từ dữ liệu, mức phí trung bình khoảng 64 triệu euro cho mỗi ứng viên trong danh sách ngắn là một con số kỳ lạ. Nó quá lớn so với mặt bằng định giá các câu lạc bộ châu Âu hiện tại, nhưng lại quá nhỏ nếu so với giá trị các đội NBA. Điều đó cho thấy các nhà đầu tư đang đặt cược vào tương lai, không phải hiện tại. Họ chấp nhận trả tiền để mua một vị trí trước khi giải đấu bùng nổ, giống cách người ta mua cổ phiếu trước khi doanh nghiệp lên sàn. Vấn đề nằm ở chỗ: giá trị 4,3 tỷ euro không tự nhiên xuất hiện. Để đạt được con số đó, EuroLeague phải tăng trưởng doanh thu bản quyền truyền hình, tài trợ và bán vé ở mức phi thường. Thị trường truyền hình thể thao châu Âu không hề dễ dàng. Các giải bóng đá quốc nội vẫn thống trị sự chú ý của khán giả. Bóng rổ chỉ có thể cạnh tranh nếu giải đấu tìm được một phân khúc khán giả toàn cầu, đặc biệt là ở châu Á và Bắc Mỹ. Câu chuyện Milan lần này còn có một nhân vật quan trọng khác: Armani Olimpia Milan. Việc đội bóng Italy đăng cai tổ chức Đại hội đồng ECA không phải ngẫu nhiên. Milan là một trong những thị trường thời trang và tài chính lớn của châu Âu. Armani là một thương hiệu toàn cầu. Nếu EuroLeague muốn bán hình ảnh xa xỉ, sang trọng và hiện đại, Milan là nơi hoàn hảo để trình diễn tham vọng đó. ECA CEO Chus Bueno được cho là người điều phối chính trong các cuộc thảo luận. Nhưng quyền lực thực sự nằm ở các câu lạc bộ cổ đông. Họ sẽ là người bỏ phiếu quyết định chấp nhận nhà đầu tư nào, bán cổ phần cho NBA hay đi con đường độc lập. Ở một góc độ nào đó, các ông chủ câu lạc bộ giống như những ngôi sao trên sân: ai cũng muốn giành chiến thắng, nhưng không ai muốn mất quyền kiểm soát đội bóng của mình. Điều tôi theo dõi trong hơn hai thập kỷ làm nghề là quy luật im lặng trước những quyết định lớn. Trước khi một ngôi sao tỏa sáng, thường có khoảng lặng của sự chuẩn bị. Trước khi một giải đấu đổi đời, thường có những cuộc họp kín mà báo chí không thể tiếp cận. Lần này, những con số bị rò rỉ ra ngoài cho thấy cuộc chơi đã đi quá xa so với những cuộc bàn tán. Sai lầm năm 2026 dạy tôi một bài học: người khôn nhất không phải người luôn đúng, mà là người biết mình có thể sai. Vì vậy, tôi xin nói rõ điều tôi có thể sai ở đây. Có thể toàn bộ câu chuyện 700 triệu euro chỉ là chiêu trò đàm phán. Có thể La Gazzetta dello Sport phóng đại mức độ nghiêm trọng của vấn đề. Có thể 24 đội không bao giờ trở thành hiện thực. Nhưng nếu ngay cả một phần ba thông tin này là chính xác, EuroLeague vẫn đang đứng trước biến động lớn nhất trong lịch sử. Điều quan trọng không phải là ai sẽ được chọn làm đội bóng mới. Điều quan trọng là mô hình tài chính nào sẽ chiến thắng. Nếu NBA mua cổ phần, EuroLeague có thể trở thành một chi nhánh quốc tế của NBA. Nếu các quỹ đầu tư độc lập chiến thắng, EuroLeague có thể trở thành một giải đấu toàn cầu thực thụ. Còn nếu các bên không đạt được thỏa thuận, EuroLeague có thể sẽ tiếp tục giẫm chân tại chỗ trong khi NBA ngày càng thu hút nhiều tài năng châu Âu hơn. Tôi nghiêng về nhận định rằng đây là một nước cờ đòn bẩy. ECA đang có 11 cam kết ràng buộc trị giá 700 triệu euro. Khi một bên có nhiều người mua, giá của họ luôn cao hơn. Nếu NBA thực sự nghiêm túc, họ sẽ phải trả một cái giá rất đắt để thuyết phục các câu lạc bộ châu Âu từ bỏ con đường độc lập. Còn nếu NBA chỉ thăm dò, các cam kết 700 triệu euro vẫn giúp ECA có đủ tự tin để tự mình gây quỹ. Ở góc độ truyền thông, đây là một câu chuyện mà người hâm mộ bóng rổ châu Âu cần theo dõi sát. Bởi đội bóng của họ có thể đổi chủ, đổi tên hoặc đổi cả hệ thống thi đấu. Sự trung thành của người hâm mộ với một câu lạc bộ địa phương có thể bị thử thách khi câu lạc bộ đó bị điều hành bởi một quỹ đầu tư đến từ nước khác, với mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận thay vì phục vụ cộng đồng. Trong mọi cuộc chuyển giao quyền lực, thể thao luôn có một thứ bất biến: đó là cảm xúc của khán giả trên khán đài. Người hâm mộ không đến nhà thi đấu để xem bảng cân đối kế toán. Họ đến để xem những pha bóng đẹp, những màn lội ngược dòng và những khoảnh khắc con người vượt qua giới hạn. Nếu EuroLeague đánh mất điều đó trong cuộc đua định giá, mọi con số 4,3 tỷ euro sẽ trở nên vô nghĩa. Mùa giải tới có thể sẽ không có nhiều thay đổi trên sân. Nhưng phía sau hậu trường, cuộc chiến giành quyền điều hành EuroLeague có thể định hình bóng rổ châu Âu trong hai thập kỷ tới. Hãy nhìn vào dòng tiền, nhìn vào số phận của 11 ứng viên, nhìn vào thái độ của NBA Board of Governors. Trận đấu thực sự đang diễn ra trên bàn họp, và chúng ta chỉ vừa kịp nhìn thấy hiệp một.