Marathon đổi hướng: Bungie thừa nhận chưa đạt kỳ vọng và chọn mở rộng thay vì thu hẹp

Trong bức thư gửi cộng đồng mang tên The Next Chapter of Bungie, Poria Torkan — Giám đốc studio — và Josh Deane — Trưởng bộ phận sản phẩm kiêm Tổng quản lý của Marathon — viết một câu tôi phải đọc lại ba lần: số người chơi thực tế vẫn chưa đạt kỳ vọng. Câu đó không kèm một con số nào. Không biểu đồ, không mốc so sánh, không định nghĩa rõ “kỳ vọng” nằm ở đâu.

Tôi bắt đầu ghi chép dữ liệu từ năm 14 tuổi, sau trận Đức – Hàn Quốc ở Kazan, và giữ thói quen đó khi chuyển sang theo dõi esports. Thói quen ấy dạy tôi một điều: khi một studio nói “chưa đạt kỳ vọng” mà không đưa số, thứ họ công bố thuộc về định hướng, chứ không phải một tập dữ liệu. Định hướng luôn có giá của nó.

Marathon là một extraction shooter — dòng game PvPvE nơi người chơi tiến vào bản đồ, thu thập chiến lợi phẩm, rồi phải trích xuất thành công mới giữ được những gì đã lấy. Toàn bộ cốt lõi nằm ở việc đánh đổi rủi ro lấy phần thưởng. Người chơi giỏi không hẳn là người bắn chính xác nhất, mà là người biết khi nào nên rút.

Ở thời điểm ra mắt, giới phê bình đánh giá Marathon cao. Lượng người chơi thì không giữ được nhịp. Hai dữ kiện đó đứng cạnh nhau tạo ra một nghịch lý quen thuộc: sản phẩm được khen, nhưng không được ở lại.

Trước đó, một lượng lớn nhân sự và nguồn lực đã được chuyển từ Destiny 2 — vào giai đoạn cuối của kế hoạch live-service — sang Marathon. Song song, Bungie phủ nhận rằng Marathon được xây dựng để kế thừa Destiny.

Tôi đọc câu phủ nhận đó theo hai lớp. Lớp thứ nhất mang tính kỹ thuật: hai sản phẩm có chung chủ sở hữu nhưng khác hệ sinh thái và khác vòng đời. Lớp thứ hai mang tính tâm lý cộng đồng: nếu Marathon được định vị là người kế nhiệm, mọi lần Destiny 2 chậm nhịp nội dung sẽ bị quy về cùng một nguyên nhân. Tách định vị giúp giảm thiệt hại danh tiếng cho cả hai bên.

Nhưng tách định vị không tách được rủi ro. Khi nguồn lực dịch chuyển khỏi một tựa game để dồn sang tựa khác, danh mục đầu tư của studio trở nên tập trung hơn. Tập trung thì khuếch đại cả thành công lẫn thất bại.

Lộ trình Bungie công bố gồm hai mốc. Bản cập nhật Nightfall Refresh vào tháng 10, và Symbiosis vào tháng 12. Điểm đáng chú ý nhất nằm ở Symbiosis: một trải nghiệm PvE thường trực.

Trong năm đầu, Bungie hướng tới ba loại trải nghiệm song song — PvE co-op, PvP cạnh tranh, và PvPvE. Cách diễn đạt của studio là người chơi sẽ có “nhiều quyền kiểm soát hơn với cách họ tương tác với thế giới”.

Tôi gọi đây là thay đổi ở cấp độ tái định hình sản phẩm, nằm ngoài nhóm bản vá cân bằng thông thường. Khác biệt rất lớn. Một bản vá cân bằng thay đổi con số bên trong một hệ thống đã định. Một lần tái định hình thay đổi chính hệ thống đó.

Với một tựa game live-service, việc mở rộng sang ba chế độ giải quyết một vấn đề và tạo ra một vấn đề khác. Vấn đề được giải quyết là độ phủ: nhiều chế độ nghĩa là nhiều lý do để quay lại. Vấn đề được tạo ra là độ sâu: nguồn lực phát triển không tự nhiên tăng lên khi số chế độ tăng.

Rủi ro lớn nhất của Marathon lúc này nằm ở việc pha loãng bản sắc, chứ không nằm ở chất lượng. Nhóm người chơi trung thành của dòng extraction shooter chọn tựa game vì những khác biệt cụ thể — nhịp độ chậm, áp lực mất mát, cảm giác căng thẳng khi trích xuất. Khi ba chế độ cùng tồn tại, những khác biệt đó phải được bảo vệ có chủ đích, nếu không chúng sẽ bị pha loãng bởi nhu cầu phục vụ nhóm người chơi mới.

Bungie có lợi thế về kinh nghiệm vận hành live-service. Destiny đã chạy mô hình này gần một thập kỷ. Nhưng kinh nghiệm đó thuộc về một tựa game có cấu trúc khác — nội dung theo mùa, hệ thống trang bị theo tầng, cộng đồng PvE đông đảo. Chuyển kinh nghiệm đó sang extraction shooter không phải bài toán sao chép.

Tôi phải nói rõ phần dữ liệu còn thiếu. Không có số người chơi cụ thể. Không có tỉ lệ giữ chân theo tuần. Không có dữ liệu phân bố giữa các chế độ. Không có mốc so sánh với các tựa extraction shooter khác trên thị trường. Mọi kết luận về mức độ nghiêm trọng của tình hình hiện tại đều đang được xây trên một khoảng trống.

Có một chi tiết về hình thức công bố mà tôi cho là tín hiệu. Bức thư không đi kèm một sự kiện truyền thông lớn, mà xuất hiện dưới dạng văn bản có chữ ký của lãnh đạo studio và lãnh đạo sản phẩm. Định dạng này thường xuất hiện khi nội bộ cần tái lập kênh liên lạc với cộng đồng.

Nhịp độ công bố cũng đáng chú ý. Hai mốc tháng 10 và tháng 12 nằm sát nhau, ngắn hơn nhịp phát triển nội dung thông thường của một tựa live-service quy mô lớn. Tôi suy đoán rằng có một mốc thời gian thương mại phía sau, và tôi ghi rõ đây là suy đoán, không phải dữ kiện.

Mô hình “mở rộng để tăng trưởng” mà Bungie đang theo đuổi có hai kết cục trong lịch sử ngành. Kết cục thứ nhất: sản phẩm mở rộng thành công, nhóm người chơi mới bù được nhóm cũ rời đi. Kết cục thứ hai: sản phẩm mất cả hai phía — nhóm cũ thấy bản sắc bị pha loãng, nhóm mới thấy sản phẩm chưa đủ khác biệt để ở lại.

Đến đây tôi muốn tách một tương quan ra khỏi một kết luận nhân quả.

Mẫu hình “giới phê bình khen, người chơi không ở lại” thường được đọc thành lỗi chất lượng. Cách đọc đó tiện, nhưng thường sai. Trong phần lớn trường hợp tôi từng ghi chép, mẫu hình này phản ánh hai nguyên nhân khác: thiếu khối lượng nội dung ở giai đoạn cuối, hoặc bão hòa thể loại. Cả hai đều không gắn trực tiếp với việc sản phẩm hay hay dở.

Nguyên nhân thứ hai đáng bàn hơn. Dòng extraction shooter đã chật. Người chơi trong thể loại này có chi phí chuyển đổi cao — họ đã đầu tư thời gian, kỹ năng và tài sản ảo vào một tựa game cụ thể. Một sản phẩm mới muốn kéo họ ra phải vượt qua rào cản đó, và chất lượng đơn thuần không đủ.

Rồi đến chi tiết dễ bị đọc sai nhất: chế độ “PvP cạnh tranh”. Nhiều bài viết đã gọi đó là mầm mống của một hệ sinh thái esports. Tôi không đi theo hướng đó. Không có hệ thống xếp hạng, không có giải đấu, không có công cụ cho khán giả, không có lộ trình nào được nêu. Một chế độ PvP không tự động biến thành esports; nó chỉ là điều kiện cần, còn điều kiện đủ thì chưa được công bố.

Tôi nhìn lại bài học từ mùa Bundesliga không khán giả. Tỉ lệ thắng sân nhà giảm từ 43% xuống 31%, số bàn trung bình mỗi trận tăng từ 2.7 lên 3.1. Nếu chỉ đọc con số, ta sẽ kết luận về chất lượng. Nguyên nhân thật nằm ở một biến số bị bỏ quên: khán giả. Một con số chỉ đúng khi bối cảnh của nó không bị đánh cắp. Ở trường hợp Marathon, thứ bị đánh cắp là toàn bộ dữ liệu vận hành, vốn đang không được công bố.

Người ta gọi việc mở rộng chế độ là một bất ngờ. Tôi gọi đó là một phương trình đã được giải từ trước, chỉ là các ẩn số chưa được công bố.

Ở khu vực, vụ việc Himass và TanVuu bị cấm tham dự toàn bộ các giải PUBG toàn cầu, cùng làn sóng phản ứng sau đó, cho thấy sức mạnh tổ chức của cộng đồng người chơi. Đó là một câu chuyện quản trị giải đấu thuộc về một tựa game khác, và tôi không trộn nó vào câu chuyện sản phẩm này. Nhưng nó nhắc tôi rằng sức ép cộng đồng trong khu vực không hề nhỏ, và các studio toàn cầu đang ngày càng phải tính đến biến số đó.

Vòng theo dõi tiếp theo của tôi có ba mốc. Thứ nhất là phản hồi quanh Nightfall Refresh trong tháng 10. Thứ hai là Symbiosis trong tháng 12, nơi PvE thường trực phải chứng minh nó kéo được người chơi quay lại mà không làm loãng chế độ PvPvE gốc. Thứ ba là bất kỳ thông tin thiết kế nào về chế độ PvP cạnh tranh, cụ thể là có hay không các yếu tố xếp hạng, giải đấu và khán giả.

Một lộ trình, hai mốc cập nhật, một câu hỏi: dữ liệu được sinh ra để hiểu sản phẩm, hay để che giấu nó?

Một studio có thể mua lại thời gian bằng lộ trình. Niềm tin thì không nằm trong giỏ hàng. Điều tôi chờ đợi không phải một bản cập nhật hay, mà là một con số được công bố kèm bối cảnh đầy đủ. Tôi vào nghề vì những con số, nhưng ở lại vì những câu chuyện mà con số không kể.